vrijheid blijheid

Noren erg bezorgd over ontsnappen kweekzalm door onze correspondent Windy Kester OSLO - In Noorwegen wisten nog nooit eerder zo veel kweekzalmen te ontsnappen. Afgelopen jaar kozen 800.000 gekweekte vissen het ruime sop. Het Wereld Natuur Fonds en visorganisaties slaan alarm en willen drastische maatregelen. ,,Ontsnapping is vervuiling en moet gelijkgesteld worden aan andere milieucriminaliteit met hogere straffen.'' De droom van elke sportvisser werd afgelopen oktober werkelijkheid in hartje Bergen, de 'vishoofdstad' van Noorwegen. Hobbyhengelaars sloegen de een na de andere vette zalm aan de haak.

,,Vissen van vier kilo werden bij bosjes opgetakeld'', weet Espen Farstad van de Noorse Jacht- en Visbond.

Maar dat is volgens hem geen goed nieuws. ,,Het is volledig onnatuurlijk. Buiten het seizoen is zo'n vangst niet mogelijk.'' Espen heeft maar één verklaring voor de invasie van de vette vissen: ,,Het ging om ontsnapte kweekzalm.''

Netten
Voor de westkust van Noorwegen liggen honderden viskwekerijen als eilandjes in zee. Het zijn meestal ronde bassins van netten.

Dat die netten niet altijd even sterk zijn, blijkt keer op keer. Afgelopen jaar was zelfs een recordjaar voor zalmontsnappingen. Maar liefst 800.000 vissen wisten uit te breken, tien procent meer dan het jaar ervoor.

Hoe dat kan, is onduidelijk. ,,We doen wat we kunnen om het te voorkomen', zegt de woordvoerder voor de overkoepelende organisatie voor visteelt.

Ongelukjes
Slecht weer langs de kust brengt volgens hem veel schade toe aan de netten. Daarnaast zijn het ongelukjes die zorgen voor ontsnappingen, bijvoorbeeld als de schroef van een boot een bassin raakt. Of als de netten bij versleping naar een andere plek voor de kust ergens aan blijven hangen.

,,De gevolgen zijn dramatisch'', zegt Farstad. ,,De ontsnapte vissen zwemmen de rivieren op en besmetten de wilde zalm met ziektes en parasieten.'' Daarnaast vermengen de wilde en de ontsnapte 'tamme' zalmen zich; dit leidt tot genetische problemen.

Geschat wordt dat jaarlijks rond de 350.000 wilde zalmen door de Noorse fjorden trekken om in zoetwater te paaien. Tegelijkertijd ontsnappen er meer dan tweemaal zo veel kweekzalmen, die zich met de wilde mengen. ,,De verhoudingen zijn zoek'', zegt Farstad. Zeebiologen waarschuwen dat de wilde zalm over twintig tot dertig jaar verdwenen is uit Noorwegen.

Richtlijnen
Het ministerie van Visserij richtte vorig zomer een 'ontsnappingscomité' op. Dit comité moet onderzoeken of de kwekers de richtlijnen die uitbraak moeten tegengaan wel opvolgen. Inmiddels is gebleken dat 39 van de 75 door het comité bezochte telers zich niet aan de richtlijnen houden.

Het is tijd voor meer actie, vindt de visbond, die zich opwerpt als beschermer van de wilde zalm. In een brief aan het ministerie spreekt de bond de wens uit dat eind dit jaar alle kweekvissen gesteriliseerd zijn én dat ze een chipje krijgen waardoor ze na ontsnapping makkelijker zijn op te sporen. ,,Ontsnapping is vervuiling en moet gelijkgesteld worden aan andere milieucriminaliteit met hogere straffen.''

De kwekers hebben de situatie niet in de hand en het systeem van controle en boetes werkt niet goed genoeg, vindt ook het Wereld Natuur Fonds. ,,Wij willen dat de overheid een lijst publiceert met alle kwekerijen vanwaar vis is ontsnapt', zegt de voorzitter van het Noorse WNF, Rasmus Hansson. Een dergelijke 'zwarte lijst' maakt het volgens hem voor de consument gemakkelijker bepaalde vis of leveranciers te boycotten. Het ministerie bekijkt vooralsnog welke maatregelen er genomen kunnen worden.

Visexport
Volgens zalmanalist Pål Andal is het ook te vroeg om te zeggen wat de ontsnappingsschandalen betekenen voor de bedrijfstak. Noorwegen is momenteel 's werelds grootste visexporteur. Vijftig procent van alle vis die de grens over gaat, komt uit aquacultuur. Het afgelopen jaar was de totale export goed voor 4,5 miljard euro.

,,Het mag duidelijk zijn dat de visindustrie er daarom alles aan doet om het probleem te reduceren'', zegt Andal.

Nederland is een van de snelstgroeiende afzetmarkten voor Noorse kweekzalm, met een import van zestienduizend ton in de eerste drie kwartalen van vorig jaar.

Trouw - De betere krant.

Visstroperij?
meldpunt AID
045 - 5466222
(24 uur per dag)